پرش لینک ها
مشاهده
بکشید

زیست تخریب پذیر چیست؟

انسان‌ها روزانه مقادیر زیادی زباله تولید می‌کنند. زباله‌ها شامل دورریز غذا مانند سبزی، پوست میوه، تفاله چای و همچنین محصولات مصرف‌شده مانند کارتن خالی، کیسه پلاستیکی، کاغذ، لباس و دمپایی می‌شوند. برخی زباله‌ها مانند کاغذ، سبزی و پوست میوه به‌راحتی توسط باکتری‌ها در طبیعت تجزیه می‌شوند و در نتیجه زیست تخریب پذیر هستند. برعکس برخی زباله‌ها مانند پلاستیک، قوطی فلزی و سموم توسط فرآیندهای زیستی تجزیه نمی‌شوند.

فناوری کیفیت زندگی بشر را بهبود بخشیده است اما محصولات جانبی آن مانند پسماند تجزیه ناپذیر تأثیر مخربی بر محیط زیست و زندگی جانداران روی زمین می‌گذارد. به همین دلیل است که حفاظت از محیط زیست به بحث داغ روز تبدیل شده است. بسیاری از مردم و شرکت‌های تولیدی تلاش می‌کنند تا با کاهش تولید و مصرف مواد زیست تخریب ناپذیر ، نقش مؤثری در حفاظت از محیط زیست ایفا کنند. این کار بدون شناخت ماهیت مواد زیست تخریب پذیر امکان‌پذیر نیست. در این نوشتار به معرفی این نوع مواد می‌پردازیم.

زیست تخریب پذیر یعنی چه؟

شاید برای شما نیز این سؤال مطرح شده باشد که منظور از عبارت پرکاربرد زیست تخریب پذیر چیست ؟

زیست تخریب پذیر به انگلیسی biodegradable خوانده می‌شود و منظور از آن، قابلیت تجزیه مواد پیچیده به مواد ساده در طبیعت است. به عبارت دیگر، زیست تخریب پذیری فرآیندی است که در آن، مواد در نتیجه فعالیت ریزجاندارهایی مانند باکتری و قارچ به‌طور کامل به آب، کربن دی‌اکسید و زیست‌توده تجزیه می‌شوند.

مطالعه زیست تخریب پذیری نشان داده است که فرآیند تجزیه طبیعی مواد پیچیده به مواد ساده آسیبی به محیط زیست و اکوسیستم وارد نمی‌کند. بنابراین مواد زیست تخریب پذیر نقش حیاتی در حفاظت از محیط زیست ایفا می‌کنند. حال سؤال اساسی این است که مواد زیست تخریب پذیر چه موادی هستند ؟

تعریف مواد زیست تخریب پذیر

مواد زیست تخریب پذیر موادی هستند که به‌راحتی توسط باکتری یا جانداران دیگر تجزیه می‌شوند و در این فرآیند، آلودگی به وجود نمی‌آورند. زباله زیست تخریب پذیر به‌راحتی توسط میکروب‌ها و تحت تأثیر عوامل غیر زیستی مانند دما و اکسیژن به مواد بنیادین طبیعی تبدیل می‌شود. مواد زیست تخریب پذیر اغلب از منابع گیاهی یا حیوانی به دست می‌آیند و در میان زباله‌های سبز، پسماند غذایی و پلاستیک ‌های زیست تخریب پذیر یافت می‌شوند.

نکته کلیدی درباره مواد زیست تخریب پذیر ، سرعت تجزیه آن‌ها در طبیعت است؛ چرا که اکثر مواد دیر یا زود تجزیه می‌شوند اما اگر سرعت تجزیه بسیار کند باشد، میزان آلودگی افزایش خواهد یافت و جانداران آسیب خواهند دید. مواد فلزی و پلاستیکی در دوره بسیار طولانی تجزیه می‌شوند و بنابراین زیست تجزیه پذیر محسوب نمی‌شوند.

در سال‌های اخیر، حفاظت از محیط زیست به اولویت مهم علم و صنعت تبدیل شده است. این مسئله باعث شده است تا بسیاری از مواد رایج در محصولات به‌صورت زیست تخریب پذیر تولید شوند. پلاستیک‌ها و پلیمرها دو محصولی هستند که در زندگی مدرن کاربرد فراوانی دارند و به همین دلیل، زیست تخریب پذیری آن‌ها از اهمیت اساسی برخوردار است.

پلاستیک‌ های زیست تخریب پذیر

پلاستیک زیست تخریب پذیر طوری طراحی می‌شود که توسط جانداران ریز و تحت شرایط محیطی خاص مانند میزان دما، اکسیژن و رطوبت به‌راحتی به مواد غیر آسیب‌زا تبدیل شود. پلاستیک زیست تخریب پذیر که بیو پلاستیک نیز نامیده می‌شود، اغلب از گیاهانی مانند چوب بامبو و نیشکر ساخته می‌شود.

پلاستیک ‌های زیست تخریب پذیر پس از قرار گرفتن در معرض هوا، رطوبت و میکروب به کربن دی‌اکسید، آب، زیست‌توده و یا نمک‌های معدنی تجزیه می‌شوند. پلاستیک‌هایی که با این عنوان تولید می‌شوند باید بر استانداردهای بین‌المللی منطبق باشند و توسط نهادهای رسمی تأیید شوند.

مزایا و معایب پلاستیک ‌های زیست تخریب پذیر

پلاستیک‌ های زیست تخریب پذیر محصولات دوست‌دار طبیعت هستند و استفاده از آن‌ها توصیه می‌شود اما این مواد نیز مانند هر محصول دیگری نقاط ضعف خود را دارند. در این بخش ابتدا مزایای پلاستیک زیست تخریب پذیر و سپس معایب آن را بررسی می‌کنیم.

مهم‌ترین ویژگی مثبت پلاستیک زیست تخریب پذیر قابلیت بازیافت آن توسط طبیعت است. این نوع مواد سمی نیستند و آسیبی به محیط زیست وارد نمی‌کنند. مزیت بعدی این نوع پلاستیک مصرف انرژی کمتر برای تولید آن است. ترکیب دو ویژگی مذکور باعث می‌شود تا سطح کربن دی‌اکسید و گازهای گلخانه‌ای در طبیعت کاهش یابد.

یکی دیگر از مزایای پلاستیک‌ های زیست تخریب پذیر سازگاری آن‌ها با محصولات سنتی است. این مسئله باعث شده است تا صنایع جدید به استقبال مواد جدید و سازگار با طبیعت بروند. برای مثال، در سال 2016، چین بیش از 290 هزار تن محصول حاوی پلاستیک زیست تخریب پذیر تولید کرد.

با این وجود، معایب پلاستیک ‌های زیست تخریب پذیر نیز باید مورد توجه قرار بگیرند. یکی از نقاط ضعف تولید پلاستیک زیست تخریب پذیر مشکلات مهندسی است. به دلیل اینکه این نوع پلاستیک با استفاده از محصولات کشاورزی تولید می‌شود، آلودگی ناشی از سموم کشاورزی ممکن است به محصول نهایی منتقل شود. علاوه بر این، تولید پلاستیک زیست تخریب پذیر بسیار پرهزینه است، چرا که تجهیزات مورد نیاز برای این کار گران‌قیمت هستند.

مشکل رایج دیگر پلاستیک زیست تخریب پذیر احتمال تولید متان هنگام تجزیه آن است. متان 84 درصد بیشتر از کربن دی‌اکسید گرما جذب می‌کند و بنابراین ممکن است سرعت تغییرات اقلیمی را افزایش دهد. همچنین این نوع پلاستیک در اقیانوس تجزیه نمی‌شود، چرا که دمای آب در این مناطق بسیار پایین است.

پلیمر های زیست تخریب پذیر

پلیمرها مواد سازنده محصولات پلاستیکی و لاستیکی هستند و کاربرد فراوانی دارند. در سال‌های اخیر، پلیمر زیست تخریب پذیر به جایگزین مناسب پلاستیک‌های سنتی مبتنی بر نفت تبدیل شده است. پلیمر های زیست تخریب پذیر در دو دسته کلی طبیعی و مصنوعی قرار می‌گیرند. پلیمرهای طبیعی در مقادیر زیاد در منابع تجدیدپذیر یافت می‌شوند اما پلیمرهای مصنوعی با دست‌کاری شیمیایی در مواد نفتی به دست می‌آیند.

پلیمر های زیست تخریب پذیر سمی نیستند و به طبیعت آسیب نمی‌زنند. عملکرد این نوع پلیمرها شباهت زیادی به عملکرد پلیمرهای سنتی دارد و یکپارچگی آن‌ها تا زمان تجزیه حفظ می‌شود. نحوه تجزیه پلیمر زیست تخریب پذیر نیز به‌صورت کنترل‌شده طراحی می‌شود تا محیط زیست آسیب نبیند.

کاربرد پلیمر های زیست تخریب پذیر

پلیمر های زیست تخریب پذیر کاربرد فراوانی در بخش‌های مختلف مانند پزشکی، کشاورزی و بسته‌بندی دارند. کاربرد پلیمرهای زیست تخریب پذیر در پزشکی در دو حوزه مهندسی بافت و فرآیند دارورسانی مشهودتر است. علاوه بر این، از این نوع پلیمر در ساخت استخوان و مفصل مصنوعی استفاده می‌شود.

پلیمر های زیست تخریب پذیر به‌عنوان مواد ساختاری در محیط کشاورزی مورداستفاده قرار می‌گیرند. برای مثال، سازه و لوازم گلخانه و تجهیزات آبیاری با استفاده از این پلیمرها ساخته می‌شوند. همچنین پوشش های زیست تخریب پذیر برای بسته‌بندی مواد غذایی با استفاده از پلیمر زیست تخریب پذیر تولید می‌شود. بسته‌بندی مواد غذایی با استفاده از پلیمر زیست تخریب پذیر ، میزان ورود مواد آلوده به محیط زیست را به‌شدت کاهش می‌دهد.

سخن آخر

پایداری زیست‌محیطی اهمیت زیادی برای انسان‌، طبیعت و رشد فناوری دارد. تولید مواد زیست تخریب پذیر یکی از راه‌های تضمین پایداری زیست‌محیطی و جلوگیری از آلودگی است. مصرف‌کننده‌ها نیز می‌توانند با انتخاب محصولات زیست تخریب پذیر ، نقش مهمی در حفاظت از محیط زیست ایفا کنند.

پیام بگذارید